Zoek binnen de website
De 40ste Open Monumentendagen in Harderwijk en Hierden zijn succesvol verlopen. Veel inwoners en bezoekers van buiten de stad ontdekten afgelopen weekend monumenten, historische plekken en de verhalen die daarbij horen. Het thema was ‘Veerkrachtig erfgoed in onzekere tijden’.
Na een kort welkom door Susan Wijngaard, voorzitter van Herderewich, opende Burgemeester Jeroen Joon de jubileumeditie bij de Vischpoort. In zijn openingswoord noemde hij het thema “actueel en betekenisvol”. “Onze monumenten hebben oorlogen, stormen, economische tegenslagen en maatschappelijke veranderingen doorstaan. En al eeuwenlang tonen die monumenten hun veerkracht.”
Uitdagingen voor behoud erfgoed
Volgens Joon is dat niet vanzelfsprekend. “Ook vandaag de dag nog staan monumenten voor uitdagingen. Klimaatveranderingen, achterstallig onderhoud en tekort aan vakmensen.” Erfgoed blijft volgens hem alleen behouden als we bereid zijn daarin te investeren met kennis, vakmanschap, en vooral door samenwerking. En dat sluit naadloos aan bij de ambitie van Herderewich en de gemeente Harderwijk.”
Samenwerking Heerlijk Harderwijk
Die samenwerking kreeg tijdens de Open Monumentendagen concreet vorm. Joon wees op de samenwerking tussen Herderewich, de gemeente Harderwijk en Heerlijk Harderwijk. De nieuwe historische stadswandeling en kinderwandeling met leuke opdrachten zijn volgens hem “een prachtig voorbeeld hoe we dat erfgoed weer voort laten leven. Door niet alleen te bewaren, maar door ook te beleven, te vertellen en door te geven aan nieuwe generaties.”
Inzet vrijwilligers
De jubileumeditie werd mogelijk gemaakt door de inzet van ruim 200 vrijwilligers en de verschillende eigenaren van historische panden die hun deuren openden voor het publiek. Daarmee kregen bezoekers de kans om plekken te ontdekken die normaal gesproken niet toegankelijk zijn.
Jubileumjaar 2031
Joon keek tijdens de opening ook al vooruit naar 2031, wanneer Harderwijk 800 jaar en Hierden 700 jaar bestaan. “De voorbereidingen hiervoor zijn al begonnen en misschien kunnen we dan nu wel zeggen, dat juist Open Monumentendagen met deze 40ste editie het symbolisch startpunt is om naar 2031 toe te werken en daar een onvergetelijk jubileum van te maken.”
Op woensdag 16 september organiseert Herderewich een boeiende lezing over de rijke sporthistorie van Harderwijk, verzorgd door historicus Sander Wassink.
Hoe is de sport in Harderwijk ontstaan? Welke verenigingen werden opgericht, welke verdwenen en welke bestaan vandaag de dag nog steeds? Rond 1900 was sporten nog lang niet voor iedereen weggelegd. Hoge contributies en strenge toelatingseisen hielden veel mensen buiten de sportverenigingen. In de jaren daarna groeide sport uit tot een belangrijk onderdeel van het dagelijks leven. Ook Harderwijk kent daarin een bijzondere geschiedenis.
Van Athlos en VVOG, dat in 1969 met de landstitel landelijk van zich liet horen, tot Tafeltennisvereniging Harderwijk en Unitas: achter deze verenigingen schuilen prachtige verhalen over sporters, vrijwilligers en supporters. Aan de hand van bijzondere verhalen komt de sportgeschiedenis van Harderwijk tot leven.
Datum : Woensdag 16 september
Inloop : 19.00 uur
Lezing : 19.30 uur
Locatie : MFC De Kiekmure, Tesselschadelaan 1, Harderwijk
Iedereen is welkom en de toegang is gratis.
Een interessante avond voor iedereen die van sport én de geschiedenis van Harderwijk houdt!
Foto: VVOG
Afgelopen zaterdagochtend om half 10 hebben zo’n twintig vrijwilligers zich verzameld bij de Vischpoort aan de Schapenhoek, het thuis van Herderewich. De historische vereniging deed een oproep voor een schoonmaakactie om de stad in het Open Monumentenweekend van 12 en 13 september te laten stralen.
Ook bij het Bottermuseum en de molen wordt schoongemaakt. Susan Wijngaard, is blij dat zoveel enthousiast betrokken zijn om de stad laten stralen. De voorzitter van Herderewich heeft een rondgang gemaakt en 40 monumenten, standbeelden en historische plekken geselecteerd. Dat is een symbolisch getal, want de Open Monumentendagen bestaan dit jaar 40 jaar. De landelijke organisatie deed een oproep om met dat getal iets extra’s te doen.
,,We zien dat veel historische plekken in de binnenstad toch erg vervuild zijn. De gemeente heeft te weinig tijd en budget om alles te onderhouden. Het is zonde als het achteruit gaat, want vervangen kost nog meer geld.”
Wijngaard ziet dat er overal rond monumenten veel onkruid groeit en heeft dit aangegeven in de Buiten Beter app. Een contactpersoon van de gemeente zei dat het een actiepunt is voor de groenvoorziening, maar dat ze hier te weinig mensen hebben.
Opdrachten
En dus zet de schoonmaakploeg van Herderewich deze zaterdagochtend de puntjes op de i. Ze krijgen schoonmaakmiddelen, schoonmaakspullen en emmers water mee om de monumenten te poetsen en afvalzakken om de rommel op te ruimen. Ronald van der Vegt leent een trap en een lange steel met borstel uit. Als Wijngaard de taken verdeeld heeft, gaan de schoonmakers in groepjes uiteen langs onder meer het Blokhuis, de Zeebeer langs de Wijde Wellen en het bordes van het Oude Stadhuis.
Monumentale stad
René Arendsen is drie jaar geleden van Lelystad naar Harderwijk verhuisd. Sinds hij in Harderwijk woont, is Arendsen lid van Herderewich. ,,Harderwijk is een prachtige monumentale stad en ik draag graag een steentje bij om het er nog net iets mooier uit te laten zien.” Hij heeft net wat onkruid uitgetrokken bij het Bargje. Na vijf minuten heeft hij al een volle vuilniszak. In tegenstelling tot zijn vorige woonplaats, die vrijdag gaststad is voor de landelijke opening van de Open Monumentendagen, heeft Harderwijk die historie wel. ,,Ik heb lang voor Omroep Gelderland gewerkt en een paar jaar geleden uitgezocht dat Harderwijk en Zutphen de meeste monumenten hebben. Met een klein comité en budget zijn de Open Monumentendagen in Harderwijk heel groot.”
Groene zeep
Susan Wijngaard heeft groene zeep opgehaald om het monument van het Vissersvrouwtje bij de verdronken vissers een poetsbeurt te geven. ,,We hebben dit met de gemeente Harderwijk besproken. Dit monument is van zacht steen en dat moeten we schoonmaken met groene zeep. Dat geldt ook voor het oorlogsmonument in het Plantagepark. Daar mogen we geen agressieve middelen voor gebruiken.”
Bij de Smeepoort zat een lamp onder de muur onder de spinnenwebben. Nadat ze hebben schoongemaakt, hangen Cees Berkvens en Dick Faber alvast een spandoek op aan de Grote Kerk, als voorbereiding op komend weekend.
Geen reclame
Ed van der Heijden en Harry Klumper geven de Blauwverversteeg een opknapbeurt. In de tijd dat ze bezig zijn lopen verrassend veel mensen door dit straatje tussen de Wijde Wellen en de binnenstad. ,,Hier komen ook veel toeristen en andere mensen die niet in Harderwijk wonen. Dan is het gras tussen de stenen en de sigarettenpeuken geen reclame voor Harderwijk”, zegt Ed, terwijl Harry wat gras wegkrabt en met stoffer en blik het onkruid wegveegt. De steeg is vervuild en daar is nu aandacht voor. ,,We hebben het Kemperspoortje een beetje schoongeborsteld en de zwaluwenpoep weggeschrobd van de grond. We hebben behoorlijk wat weggehaald, de vuilniszak is al vol.”
Opruimmaatje
Bij de Vischpoort halen Monique Maatjes en Leen Adam het onkruid, lege blikjes en de sigarettenpeuken weg. ,,We maken de buitenkant van de Vischpoort schoon, zodat het aanzicht vanaf de Vischmarkt en vanaf de boulevard verbetert”, zegt Leen, die al honderden peuken heeft geteld. ,,Vooral de spaarboogjes aan de achterkant van de stadsmuur zijn een probleem, want dit is een hangplek voor jongeren.”
Monique is opruimmaatje. ,,We hebben een groep gevormd van wat vriendinnen en buurvrouwen. Regelmatig, een of twee keer in de week, maken we de poortjes en boogjes schoon. Voor deze actie werd ik benaderd door Geert Karel, een vrijwilliger van Herderewich. We zijn hier vandaag met z’n drieën.”
Leen en zijn vrouw Carolien Adam zijn vrijwilligers bij Herderewich en Vischpoort gidsen. Carolien heeft haar hand in het verband en kan niet helpen schoonmaken. In plaats daarvan zorgt ze voor koffie en stukjes Zeebeer voor de schoonmaakploeg. Leen en Carolien zijn ’s middags gids. Ze vinden het belangrijk dat de monumenten er straks goed bij staan. ,,Vorig jaar kwamen er 510 mensen op zaterdag en 380 mensen op zondag binnenkijken in de Vischpoort. We doen mee om de stadsmonumenten te promoten. Het is heel bijzonder want sommige plekken zijn open, zoals het Fraterhuis, het Kantongerecht, de raadszaal van het Oude Stadhuis en de kelder bij Lef & Co en daar kom je anders nooit.”
Op zaterdag 12 en zondag 13 september 2026 vindt de 40e editie van de Open Monumentendagen plaats. In Harderwijk organiseert Herderewich dit landelijke evenement. Tijdens dit bijzondere jubileumjaar openen historische gebouwen in onze Hanzestad en Hierden gratis hun deuren.
Het thema van deze 40e editie is ‘Veerkrachtig erfgoed’. Dit thema staat stil bij de kracht en betekenis van erfgoed, juist in tijden van onzekerheid en verandering.
De Open Monumentendagen gaan op zaterdagochtend feestelijk van start. Om 09.00 uur vertrekt vanaf De Beemd een colonne schitterende oldtimers voor een korte tocht door Harderwijk. Via de Smeepoortstraat, Vijhestraat en de Boulevard rijden de auto’s richting de Vischpoort om uiteindelijk aan te komen op de Vischmarkt.
Rond 09.30 uur vindt op de Vischmarkt de officiële opening van de Open Monumentendagen plaats door burgemeester Jeroen Joon en wethouder Wilco Mazier, verantwoordelijk voor o.a. cultuur en erfgoed.
Het hele weekend is er volop gelegenheid om de rijke geschiedenis van Harderwijk en Hierden te ontdekken. Bekijk op openmonumentendag.nl/harderwijk welke monumenten geopend zijn en stel jouw eigen historische weekend in Harderwijk samen!
Tijdens de HK26 Haringparty op de Vischmarkt mocht een speciale vlag wapperen vanaf de Vischpoort. Willem van Sonnen en Leen Adam namen het hijsen van de vlag voor hun rekening. Dat leek een eenvoudige klus. Tot de vlag bij het strijken muurvast bleek te zitten boven in de mast.
Geen beweging in te krijgen. Plotseling schoot door een windvlaag de vlag met het circa zes kilo zware beugelgewicht naar beneden. Het gewicht suisde rakelings langs een medewerker die bezig was met de opbouw van de Haringparty. Dat liep gelukkig goed af, maar volgens Willem had het ook heel anders kunnen aflopen. De hijskabel zat vervolgens vast boven in de mast. Onbereikbaar en niet zomaar los te krijgen.
Gelukkig kon Herderewich rekenen op de hulp van de gemeente én de brandweer. Met een hoogwerker bracht de brandweer uitkomst. Willem stapte in de bak van de hoogwerker en wist de kabel weer naar beneden te loodsen. Daarna konden mede-beheerders Leen Adam en Jeroen Visser de Harderwijkse vlag hijsen.
Op zondag 28 juni vormde Harderwijk het decor voor Gluren bij de Buren op bijzondere locaties.
Voor de leden van Herderewich stelde Erik Ter Velde de sfeervolle kapel van het Fraterhuis open. Ondanks de warme dag genoten bezoekers daar van de intieme klanken van het duo Chamber Folk. Tussen de optredens door was er volop gelegenheid om het karakteristieke Fraterhuis en de fraaie tuin te bezichtigen. Zo bood de middag niet alleen ruimte voor muziek, maar ook voor een kennismaking met een bijzondere locatie die normaal niet voor iedereen toegankelijk is.
Hartelijk dank aan Erik Ter Velde voor zijn gastvrijheid en het openstellen van het Fraterhuis. Dankzij zijn inzet konden de bezoekers genieten van een geslaagde en sfeervolle middag.
Na één jaar afwezigheid was de Haringparty weer terug op de Vischmarkt in Harderwijk. Dit jaar werd er geen veiling georganiseerd, maar heeft HK26 Haringparty wel een heel mooi gebaar gemaakt. Met een deel van het entreegeld is een bedrag van € 3.200 gedoneerd aan Herderewich als goed doel van dit evenement. Voorzitter Susan Wijngaard bedankte de organisatie en noemde de Vischmarkt een sprookjesachtig plein.
Op zaterdag 13 juni vond op het ‘Bargje’ aan de Havendam in Harderwijk de traditionele herdenking van de verdronken vissers plaats voorafgaand aan de festiviteiten tijdens Aaltjesdagen.
Tijdens deze bijeenkomst werden door de gemeente Harderwijk, familie van de HK 62 en diverse organisaties bloemen gelegd bij het monument voor de verdronken vissers dat naast het beeld van het Vissersvrouwtje en het Kind staat. Namens Herderewich werden bloemen gelegd door Susan Wijngaard en Roeland Geertzen. Theo Bakker droeg tijdens deze herdenkingsceremonie een zelf geschreven gedicht voor als eerbetoon aan alle vissers. Violiste Lenneke Dijkens zorgde voor de muzikale ondersteuning.
HK 26 Haringpartij is na een jaar afwezigheid weer terug in Harderwijk. Voor Herderewich is het dit keer wel heel speciaal. Dit jaar wordt er geen veiling georganiseerd, maar maakt HK26 Haringparty wel een mooi gebaar. Met een deel van de entree en de sponsorgelden wordt namelijk een prachtig bedrag geschonken aan Herderewich, omdat Herderewich zich inzet voor het levend houden van de rijke geschiedenis van de stad. Wij zijn hier natuurlijk heel erg blij mee en waarderen dit gebaar enorm.
Op donderdag 18 juni vanaf 19.30 wordt de Vischmarkt sfeervol en uitnodigend ingericht, zodat er volop gelegenheid is om elkaar te spreken, nieuwe contacten te leggen en samen te proosten op een mooie avond. De organisatie is vanaf dit jaar in handen van De Bruisende Stad.
Voor meer info en tickets: https://haringpartyharderwijk.nl/
De Rabobank ondersteunt het behoud van lokaal erfgoed met een bijdrage van € 3.500 voor de digitalisering van de boekencollectie van de Stichting Historisch Kenniscentrum Harderwijk. De collectie omvat circa 1.400 boeken, waaronder unieke historische werken die van grote waarde zijn voor de geschiedenis van Harderwijk en Hierden. De stichting is een samenwerking van de Historische Vereniging Herderewich, het Stadsmuseum Harderwijk en het Noord-Veluws Archief. Samen zetten zij zich in om de geschiedenis van Harderwijk en Hierden levend en toegankelijk te houden voor een breed publiek.
Dankzij de steun van Rabobank kunnen de boeken zorgvuldig worden gedigitaliseerd en duurzaam worden behouden voor toekomstige generaties. Na digitalisering wordt de collectie online beschikbaar via de website van het Noord-Veluws Archief. Daarmee krijgen onderzoekers, studenten en andere geïnteresseerden eenvoudig toegang tot een rijke bron van regionale geschiedenis.
Met deze bijdrage laat Rabobank opnieuw haar betrokkenheid bij de lokale gemeenschap zien en draagt zij actief bij aan het zichtbaar en toegankelijk maken van cultureel erfgoed in de regio nu en in de toekomst.
Op de foto: Staand v.l.n.r.: John van Luijk, Jules van Ittersum (vertegenwoordiger Rabobank), Leen Karssen, Fokko Luiting Zittend v.l.n.r. : Henk Vlieger, John Wetzels